Mind-reading ή διαβάζοντας το μυαλό
- Authors: Ορέστης Γιωτάκος
- ISBN Printed: 978-960-02-4496-0
- Year Current Publish: 2025
- Number of Pages: 336
- Shape: 17x24
23.32€
Η κοινωνικο-γνωστική ικανότητα κατανόησης των γνωστικών, συναισθηματικών ή προθετικών καταστάσεων των άλλων αναφέρεται ως «διάβασμα του μυαλού», «διάβασμα του νου» ή «διάβασμα της σκέψης» (mind-reading). Αυτή η ικανότητα μας επιτρέπει να προβλέπουμε τη συμπεριφορά των άλλων, προκειμένου να ελέγχουμε τη δική μας κοινωνική συμπεριφορά. Η ικανότητα αυτή εξελίσσεται, έτσι ώστε να μπορούμε να πλοηγούμαστε σε έναν όλο και πιο πολύπλοκο κοινωνικό κόσμο.
Όλοι έχουμε ταλέντο στο διάβασμα μυαλού. Αυτό που πρέπει, όμως, είναι να αναστέλλουμε τη δική μας εσωτερική φλυαρία, ώστε να μπορούμε να ξεδιαλύνουμε τα σήματα του μυαλού του άλλου από αυτά του δικού μας.
Στόχος του Ορέστη Γιωτάκου στο βιβλίο αυτό είναι η διερεύνηση των ψυχοβιολογικών μηχανισμών διαβάσματος του μυαλού, δηλαδή των μηχανισμών εκείνων που βλέπουν τα πράγματα πίσω και πέρα από τα λεγόμενα, τις σκέψεις και τα συναισθήματα. Το βιβλίο παρέχει πληθώρα ψυχολογικών και νευροβιολογικών μελετών και συμπερασμάτων σχετικά με την αίσθηση εαυτού, την αυτογνωσία, τη θεωρία του νου και τη μεταγνωστική λειτουργία. Περιγράφει τα ψυχοβιολογικά μοντέλα της εγω- και αλλο-κεντρικής προοπτικής, της ενσυναίσθησης, της εναισθησίας, καθώς και την ψυχοβιολογική βάση των στρεβλών πεποιθήσεων, των προκαταλήψεων και της εξαπάτησης. Επίσης, παραθέτει τις θεραπευτικές προτάσεις που αναδύονται από τα επί μέρους επιστημονικά πεδία της αναπτυξιακής ψυχολογίας, της φιλοσοφίας, της ψυχοβιολογίας και της γνωστικής ψυχιατρικής.
Το βιβλίο mind-reading ή διαβάζοντας το μυαλό απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα επιστημόνων, όπως νευροεπιστήμονες, βιολόγοι, φιλόσοφοι, ερευνητές, εκπαιδευτικοί, κοινωνιολόγοι, ανθρωπολόγοι, επαγγελματίες ψυχικής υγείας κ.ά. Αναμένεται, επίσης, να φανεί χρήσιμο σε οποιονδήποτε αναγνώστη θα ήθελε να κατανοήσει τους μηχανισμούς της κοινωνικο-γνωστικής ικανότητας διαβάσματος του νου, βελτιώνοντας έτσι την αυτογνωσία του, καθώς και την επαφή του με τους άλλους και τον κόσμο.
Πρόλογος Αθανασίου Φωκά... 15
Εισαγωγή ... 19
Από τον πρωτo-εαυτό στην εαυτο-γνωσία ... 25
Η εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου ... 25
Πρωτόγονα εργαλεία και νοημοσύνη ... 28
Σμίλευμα της πέτρας και εαυτο-γνωσία ... 30
Η εξέλιξη της αίσθησης εαυτού... 32
Πρώιμη σωματική εαυτο-εμπειρία... 35
Το νόημα της συλλογικής προθετικότητας... 38
Το διάβασμα του μυαλού ως μεταγνωστική ικανότητα ... 43
Η ροή της συνείδησης... 43
Νοητική συνείδηση και μεταγνώση... 45
Πέρα από την αναπαράσταση... 48
Ένας λειτουργικός ορισμός της μεταγνώσης... 52
Νοητικά συναισθήματα και μεταγνώση... 54
Η θεωρία του νου ή μπαίνοντας στο μυαλό του άλλου ... 57
Διάβασμα του μυαλού και μεταγνώση – Ένα ή δύο ξεχωριστά
φαινόμενα;... 59
Οι διαφορές των φύλων... 62
Διάβασμα του μυαλού και γήρανση... 64
Νευρωνικοί μηχανισμοί μεταγνώσης και διαβάσματος του νου... 66
Νευρωνικές δραστηριότητες της θεωρίας του νου (ΤοΜ)
σε ψυχωτικούς ασθενείς ... 69
Η ανάδυση της μεταγνωστικής ικανότητας ... 75
Εξελικτικές προσεγγίσεις... 75
Ευρήματα από τη συγκριτική ψυχολογία... 79
Η μετα-αναπαράσταση στη βρεφική ηλικία... 81
Μη μετα-αναπαραστατική μεταγνώση σε βρέφη... 83
Εαυτο-μετα-αναπαράσταση στην παιδική ηλικία ... 84
Η ανάπτυξη της αίσθησης αντιπροσώπευσης στα παιδιά... 87
Το mind-reading σε ειδικές περιπτώσεις παιδιών... 91
Το παιχνίδι ως πρώιμος δείκτης μεταγνωστικών ικανοτήτων ... 93
Η θεωρία προσποίησης κατά Leslie... 95
Η συμπεριφοριστική ερμηνεία του πρώιμου παιχνιδιού
προσποίησης... 97
Πόσο εμπιστευόμαστε την κρίση μας;... 101
Περί αίσθησης αβεβαιότητας... 101
Αίσθηση αβεβαιότητας στον άνθρωπο και τα ζώα... 104
Προσεγγίσεις στο πεδίο της συγκριτικής μεταγνώσης ... 107
Διαφορές των ειδών... 110
Η βεβαιότητα ως γνωστικό κομμάτι του ατόμου ... 113
Διεργασίες στη μνημονική μεταγνωστική κρίση... 115
Διαισθητική αίσθηση εμπιστοσύνης ... 118
Η ευρετική τεχνική στη λήψη απόφασης... 119
Φιλοσοφικές προεκτάσεις... 123
Οι πολλές όψεις του εαυτού... 127
Διαφορετικές απόψεις για τον εαυτό... 127
H εαυτο-επέκταση στον άλλον... 130
Η ρευστότητα του εαυτού... 134
Το παράδειγμα του σεξουαλικού εαυτού ... 139
Διαβάζοντας τον εαυτό μας στον καθρέπτη... 145
Η παράξενη εμπειρία μας μπροστά στον καθρέπτη ... 145
Ο κοινωνικός καθρέπτης... 149
Τα ζώα μπροστά στον καθρέπτη... 152
Καθρεπτικού τύπου αναπαραστάσεις στον εγκέφαλο ... 155
Ο καθρέπτης ως θεραπευτικό εργαλείο... 158
Η παρατήρηση του εαυτού μας στον καθρέπτη είναι θεραπευτική ... 164
Εγω- και αλλο-κεντρικός μηχανισμός προοπτικής... 169
Πλοήγηση στον χώρο... 169
Συστήματα προοπτικής για την πλοήγηση ... 171
Η προοπτική του αφηγηματικού εαυτού... 172
Εγωκεντρική και αλλοκεντρική προοπτική... 174
Νευρωνική χωρική κωδικοποίηση... 176
Ανάδυση εγωκεντρικών και αλλοκεντρικών αναπαραστάσεων... 178
Εγωκεντρική/αλλοκεντρική προκατάληψη ... 180
Εγωκεντρική/αλλοκεντρική μνήμη και πλοήγηση στον χώρο ... 183
Η αλλοκεντρική αναπαράσταση ως φαινόμενο δικτύου ... 187
Η αίσθηση αντιπροσώπου κατά την «πλοήγηση» στον κόσμο ... 190
Παθολογική αίσθηση αντιπροσώπου στην ψύχωση... 193
Σύγχρονα νευροεπιστημονικά ευρήματα... 194
Ενσυναίσθηση ή διαβάζοντας τον άλλον... 197
Έννοιες που συναντάμε συχνά στη μελέτη της ενσυναίσθησης ... 197
Η εμπειρία της ενσυναίσθησης... 201
Διαβάζοντας το μυαλό μέσα από το βλέμμα ... 205
Η ενσυναίσθηση στη σχέση ιατρού-ασθενούς... 208
Σοφία, σοφές συμβουλές και η προοπτική 2ου προσώπου... 212
Νευρωνική ενεργοποίηση κατά την ενσυναίσθηση... 217
Νευρωνική ρύθμιση της ενσυναίσθησης... 221
Συμπεράσματα ... 225
Εναισθησία ή διαβάζοντας τον εαυτό ... 227
Το παράξενο φαινόμενο της έλλειψης εναισθησίας... 227
Έννοιες που συναντάμε συχνά στη μελέτη της εναισθησίας ... 229
Η έννοια της εναισθησίας στην ψυχιατρική... 230
Τρέχουσες θεωρητικές προσεγγίσεις ... 232
Αιτιοπαθογενετικά μοντέλα έλλειψης εναισθησίας ... 235
Εναισθησία και νευρολογικές διαταραχές... 238
Εναισθησία και ψύχωση... 240
Αναπαράσταση πληροφοριών και εναισθησία στην ψύχωση... 242
Διαταραχές του εαυτού και εναισθησία στην ψύχωση... 245
Κοινά εγκεφαλικά δίκτυα σε ενσυναίσθηση και εναισθησία ... 247
Νευροβιολογία της πτωχής εναισθησίας στην ψύχωση... 249
Συμπεράσματα ... 253
Εξαπάτηση και αυτο-εξαπάτηση – Διαβάζοντας την αλήθεια... 255
Προκαταλήψεις... 255
Αυτο-εξαπάτηση... 257
Ο κύκλος εξαπάτησης – αυτο-εξαπάτησης στη φύση... 260
Εξαπάτηση και φυσική επιλογή... 263
Διαπραγματευτικές δυνάμεις πριν τη σύγκρουση ... 268
Η ψυχολογία των ψευδών ειδήσεων ... 269
Εμπιστοσύνη και συνωμοσιολογία... 275
Θεωρίες συνωμοσίας και παράνοια... 275
Θεωρίες συνωμοσίας και αίσθηση εμπιστοσύνης... 277
Η περίπτωση της κατάρας της γνώσης... 280
Τι μάθαμε από την εποχή της πανδημίας – Εξελικτικές και
ψυχοβιολογικές αποδείξεις... 282
Για μελλοντική χρήση ... 287
Όταν μια επιστήμη αδυνατεί να «διαβάσει» το πεδίο της ... 287
H τεχνητή νοημοσύνη και το διάβασμα του μυαλού... 290
Η (νευρο)ανατομία της διαφήμισης... 294
Το διάβασμα του μυαλού πριν από το πέναλτι ... 299
Χτίζοντας τη μεταγνωστική μας ικανότητα... 302
Εντοπίστε τις γνωστικές στρεβλώσεις... 305
Βελτιώστε την ικανότητα διαβάσματος του μυαλού ... 308
Βιβλιογραφία ... 311
